Nietrzymanie stolca – przyczyny, objawy i skuteczne metody leczenia
Nietrzymanie stolca wiąże się z niezdolnością do kontrolowania wypróżnień i niezamierzonego wydalania kału. Dolegliwość znacząco wpływa na komfort życia pacjentów, ponieważ wywołuje dotkliwy, fizyczny oraz psychiczny dyskomfort.
W poniższym artykule omawiamy przyczyny nietrzymania stolca oraz przedstawiamy różne procesy leczenia, które mogą znacząco podnieść jakość i komfort życia pacjenta:
- Czym jest nietrzymanie stolca i kogo dotyczy ten problem?
- Jakie są przyczyny nietrzymania stolca?
- Jakie objawy mogą świadczyć o nietrzymaniu stolca?
- Jak diagnozuje się nietrzymanie stolca?
- Jak wygląda leczenie nietrzymania stolca?
Jeśli chcą Państwo umówić wizytę w Centrum Medycznym Melita Medical lub potrzebują Państwo jakiejkolwiek innej informacji np. na temat wyników badań laboratoryjnych, sposobu przygotowania do zaplanowanych zabiegów lub badań diagnostycznych, zachęcamy do kontaktu telefonicznego:
660 551 155 71 707 21 11 recepcja@melitamedical.pl
Czym jest nietrzymanie stolca i kogo dotyczy ten problem?
O nietrzymaniu stolca możemy mówić wtedy, gdy kał, gazy lub śluz wydostaje się z odbytu pacjenta wbrew jego woli. Ta sytuacja wynika z niewydolności mechanizmu zaporowego końcowego odcinka jelita grubego, czyli kompleksu zwieraczy odbytu.
Czym są zwieracze odbytu? To kompleks kilku mięśni regulujące defekację. Zwieracze dzielą się na wewnętrzny (działający niezależnie od woli) oraz zewnętrzny (ten z kolei jest uzależniony od woli), a także mięsień łonowo odbytniczy i inne.
Problem z nietrzymaniem stolca szacuje się na ok. 3-5% dorosłej populacji Europy oraz USA. W związku z krępującym charakterem tego schorzenia wiele wskazuje jednak na to, że są to dane niedoszacowane.
Skorzystaj ze wsparcia specjalistów Centrum Medycznego Melita Medical:
- Manometeria odbytu i odbytnicy
- Poporodowe uszkodzenia zwieraczy odbytu, nietrzymanie stolca lub gazów
- Defekografia
Jakie są przyczyny nietrzymania stolca?
Konkretna przyczyna nietrzymania stolca może być różna. Mechanizm utraty kontroli nad aktem oddawania stolca może dotyczyć samego odbytu, czy odbytnicy albo ich wzajemnych relacji – ruchów odpowiedzialnych za koordynację działania zwieraczy i odbytnicy.
Przyczyna nietrzymania stolca powinna zostać zdiagnozowana przez lekarza specjalistę, który na tej podstawie wprowadzi skuteczny plan leczenia.
Choroby przewodu pokarmowego i stany zapalne
Choroby odbytu i całego układu pokarmowego mogą być przyczyną nietrzymania stolca. Jakie schorzenia przyczyniają się do mimowolnego wydalania kału?
- nowotwory jelita grubego – guzy mogą wpływać na zdolność do kontrolowania wypróżnień;
- zapalenie odbytnicy – może być ono spowodowane np. radioterapią i prowadzić do nietrzymania stolca.
Uszkodzenie mięśni zwieraczy i dna miednicy
Mięśnie zwieraczy odbytu pełnią kluczową funkcję w kontrolowaniu wypróżnień. Ich uszkodzenie może prowadzić do nietrzymania stolca. Jakie mogą być przyczyny uszkodzenia mięśni zwieraczy odbytu?
- poród naturalny – ryzyko uszkodzenia mięśni zwieraczy odbytu rośnie w przypadku dużych noworodków, przedłużonego porodu lub konieczności wykonania nacięcia krocza – najczęściej objawy nietrzymania pojawiają się po wielu latach od porodu
- urazy;
- operacje w okolicy odbytu
Wiele kobiet po porodzie traktuje nietrzymanie gazów czy stolca jako naturalną konsekwencję porodu. Tymczasem macierzyństwo nie musi wiązać się z taką ceną. Uszkodzenia okołoporodowe da się zdiagnozować i skutecznie leczyć – a kluczem jest otwartość i decyzja, by zadbać o własny komfort. Dzięki nowoczesnym metodom, takim jak endosonografia, możemy precyzyjnie określić przyczynę problemu i dobrać właściwe leczenie – zachowawcze lub operacyjne. Warto o tym mówić i przełamywać tabu – zdrowie i jakość życia kobiet po porodzie powinny być dla nas wszystkich priorytetem.
dr hab. med. prof. wiz. Jarosław Leszczyszyn
Dowiedz się więcej o poporodowym uszkodzeniu zwieraczy odbytu, nietrzymaniu stolca lub gazów.
Przewlekłe biegunki
Przewlekłe biegunki również mogą prowadzić do problemów z nietrzymaniem stolca w związku z trudnościami w kontrolowaniu częstych i luźnych wypróżnień. Biegunki mogą być spowodowane:
- infekcjami;
- chorobami zapalnymi jelit;
- celiakią;
- zespołem jelita drażliwego.
Problemy neurologiczne i uszkodzenia nerwów
Problemy neurologiczne mogą zaburzać poprawne funkcjonowanie nerwów odpowiedzialnych za kontrolowane wypróżnienia. Jakie są najczęstsze przyczyny neurologiczne prowadzące do nietrzymania stolca?
- stwardnienie rozsiane;
- udar mózgu;
- urazy rdzenia kręgowego;
- choroba Parkinsona;
- neuropatia cukrzycowa.
Jakie objawy mogą świadczyć o nietrzymaniu stolca?
Najczęstszymi objawami braku kontroli nad wypróżnianiem jest mimowolny wyciek kału, który przeważnie występuje w połączeniu z gazami. Nierzadko ma też miejsce brudzenie bielizny oraz nagła potrzeba wypróżnienia, która jest na tyle silna, że pacjent może nie zdążyć do toalety.
Jak diagnozuje się nietrzymanie stolca?
Gdy pacjent zaobserwuje u siebie wyżej opisane objawy, powinien udać się do lekarza, który trafnie zdiagnozuje jego problem i wprowadzi skuteczne leczenie poprawiające komfort życia chorego.
Wywiad medyczny i badanie fizykalne
Podstawowym narzędziem w procesie diagnozy nietrzymania stolca jest wywiad medyczny przeprowadzany podczas wizyty u specjalisty. Lekarz zadaje wtedy pacjentowi pytania związane z objawami oraz wcześniejszymi, czy przewlekłymi chorobami.
W trakcie wizyty standardowo ma również miejsce badanie fizykalne, które pozwala lekarzowi na wstępną ocenę stanu zdrowia pacjenta i obserwację reakcji fizycznych.
Badania obrazowe i testy czynnościowe
Badania obrazowe i testy czynnościowe pomagają lekarzowi zrozumieć, dlaczego pacjent ma problem z nietrzymaniem stolca – czyli niekontrolowanym wypróżnianiem.
Badania obrazowe to np.:
- USG przezodbytnicze – pokazuje, czy mięśnie odbytu są uszkodzone;
- rezonans magnetyczny (MRI) – dokładnie obrazuje mięśnie i struktury w okolicy odbytu i miednicy.
Testy czynnościowe to badania sprawdzające, jak działa układ odpowiedzialny za kontrolę wypróżniania:
- manometria odbytu – mierzy siłę mięśni odpowiedzialnych za trzymanie stolca;
- test czucia odbytniczego – sprawdza, czy pacjent czuje, że stolec zbliża się do wypróżnienia;
- defekografia – pokazuje, jak zachowuje się odbytnica i mięśnie przy próbie wypróżnienia (czasem z pomocą specjalnego kontrastu).
Kiedy udać się do proktologa?
Do proktologa warto udać się jak najszybciej, ponieważ dalsze problemy z nietrzymaniem stolca mogą prowadzić do dalszego pogorszenia się komfortu pacjenta. Im prędzej lekarz zdiagnozuje przyczynę problemu, tym szybciej chory odzyska dawną jakość życia.
Jak wygląda leczenie nietrzymania stolca?
Leczenie nietrzymania stolca może mieć różną formę, jednak ważne, żeby było wynikiem zaleceń lekarza, a nie samodzielnym dobieraniem sposobu leczenia przez pacjenta.
Leczenie chorób podstawowych
Nietrzymanie stolca może być powikłaniem jednej z chorób – np. cukrzyca, stwardnienie rozsiane, czy choroba Parkinsona. Wtedy głównym celem jest leczenie schorzenia, co przyczyni się również do złagodzenia powikłań, w tym nietrzymania stolca.
Zmiana stylu życia i domowe sposoby
Wsparciem w procesie leczenia może być zmiana stylu życia oraz wprowadzenie zróżnicowanej diety, która będzie opierać się na zwiększeniu spożycia błonnika. Pacjent powinien również unikać pokarmów drażniących, które przyczyniają się do pojawienia się biegunek, czy zaparć. Warto też zadbać o regularność posiłków, ponieważ pomaga to w utrzymaniu regularności wypróżnień.
Fizjoterapia i trening mięśni dna miednicy
Odpowiednie ćwiczenia wzmacniające mięśnie dna miednicy oraz mięśni zwieraczy odbytu mogą przynieść ulgę pacjentowi. Szczególnie warto zwrócić uwagę na ćwiczenia mięśni Kegla, które wzmacniają mięśnie kontrolujące zwieracze odbytu, co znacząco poprawia kontrolę nad wypróżnieniami.
Leczenie farmakologiczne
Lekarz może również zadecydować o konieczności wprowadzenia leczenia farmakologicznego. Odpowiednie środki mogą spowolnić ruchy jelit, co przyczyni się do zmniejszenia częstotliwości i objętości wypróżnień.
Zabiegi i leczenie operacyjne
W leczeniu mimowolnego wypróżniania możliwe są również zabiegi chirurgiczne. Leczenie chirurgiczne nietrzymania stolca rozważa się wtedy, gdy metody zachowawcze (dieta, fizjoterapia, leki) nie przynoszą poprawy, a problem poważnie wpływa na codzienne życie pacjenta. Zabieg dobiera się indywidualnie po dokładnej diagnozie.
Jeśli chcą Państwo umówić wizytę w Centrum Medycznym Melita Medical lub potrzebują Państwo jakiejkolwiek innej informacji np. na temat wyników badań laboratoryjnych, sposobu przygotowania do zaplanowanych zabiegów lub badań diagnostycznych, zachęcamy do kontaktu telefonicznego:
660 551 155 71 707 21 11 recepcja@melitamedical.pl
BIBLIOGRAFIA:
