Poporodowe uszkodzenia zwieraczy odbytu, nietrzymanie stolca lub gazów

Poporodowe uszkodzenia zwieraczy odbytu są jednym z powikłań porodów naturalnych. Początkowo mogą nie dawać żadnych objawów, szczególnie gdy uszkodzenia zostaną naprawione chirurgicznie, jednak z czasem u kobiet może dochodzić do nietrzymanie gazów i stolca. Rzadziej te same objawy pojawiają się u mężczyzn, jako powikłanie operacji okolic odbytu, chorób zapalnych jelit czy, pojawiającego się z wiekiem, pogorszenia sprawności mięśni dna miednicy.

Poporodowe uszkodzenie zwieraczy odbytu, nietrzymanie stolca lub gazów - informacje

Według danych brytyjskich podczas porodu naturalnego do uszkodzenia (rozdarcia) krocza dochodzi u ponad 80% rodzących kobiet. Większość z tych uszkodzeń nie daje początkowo żadnych objawów, szczególnie jeśli po zakończeniu porodu zostały one chirurgicznie naprawione.

Uszkodzenia krocza mogą być bardzo niewielkie, takie jak rozdarcie ściany pochwy, lub dotyczyć mogą mięśni odpowiedzialnych za wypróżnienie gazów i stolca, takich jak:

zewnętrzny zwieracz odbytu,
wewnętrzny zwieracz odbytu,
oraz mięsień łonowo-odbytniczy.

Bardzo często podczas porodu naturalnego wykonuje się zabieg nacięcia krocza, co ma ułatwić akcję porodową, a także zapobiec uszkodzeniu mięśni zwieraczy odbytu. Niestety nie ma żadnych naukowych dowodów na to aby ten sposób postępowania zmniejszał częstość uszkodzenia zwieraczy. Nawet jeśli po nacięciu krocza wszystkie warstwy mięśniowe zostaną prawidłowo zszyte.

Sporadycznie nietrzymanie stolca i gazów zdarza się również mężczyznom – może ono być powikłaniem operacji okolic odbytu, choroby Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, ale też może wynikać z pogorszenia sprawności aparatu mięśniowego dna miednicy.

Poporodowe uszkodzenie zwieraczy odbytu objawy

Po pierwszym porodzie nawet jeśli doszło do rozerwania mięśni odbytu, uszkodzenie to może nie dawać żadnych objawów, czy dolegliwości, bowiem aparat mięśniowy dna miednicy jest w stanie dość dobrze zastąpić funkcje uszkodzonych mięśni. Jednak kolejne porody naturalne zwykle powodują pojawienie się objawów uszkodzenia.

Przykrą dolegliwością będącą skutkiem okołoporodowego uszkodzenia zwieraczy odbytu jest różnego stopnia nietrzymanie gazów i stolca. Objawy te mogą być bardzo dyskretne, takie jak bezwiedne oddawanie gazów, brudzenie śluzem bielizny, gwałtowne parcia na stolec, a nawet pełne nietrzymanie stolca.

Objawy te mogą pojawić się, po kilku miesiącach od porodu, ale mogą także wystąpić bardzo późno – w okresie menopauzy kiedy wiotczejące mięśnie dna miednicy nie są w stanie już dłużej zastępować uszkodzonych mięśni zwieraczy.

Poporodowe uszkodzenie zwieraczy odbytu objawy

Diagnostyka i metody leczenia poporodowego uszkodzenia zwieraczy odbytu oraz nietrzymania stolca lub gazów

Każda osoba, która uważa, że nie kontroluje w pełni oddawania gazów, lub zauważa brudzenie bielizny powinna zwrócić się do lekarza proktologa z prośbą o ocenę funkcji zwieraczy odbytu.

Metodą oceny aparatu zwieraczowego odbytu jest ultrasonografia transrektalna z rekonstrukcją trójwymiarową mięśni. Na tej podstawie oceniamy stopień uszkodzenia, a także możliwe leczenie. Badaniem wspomagającym może być także manometria anorektalna.

U części chorych leczeniem jest operacja. Jeśli rozważamy leczenie operacyjne, powinno ono zostać podjęte jak najszybciej, bowiem w miarę upływu czasu, końce rozerwanych mięśni ulegają retrakcji, czyli odsuwają się od siebie. W takiej sytuacji operacja staje się coraz trudniejsza technicznie, a rezultaty coraz gorsze.

Leczenie uszkodzenia zwieraczy nie zawsze jest operacyjne, u niektórych chorych stosujemy fizjoterapię uroginekologiczną i ćwiczenia mięśni dna miednicy oraz metodę biofeedback (urządzenie Fisianal).