Na wstępie należy podkreślić, że najlepsze efekty operacyjnego leczenia przetok uzyskuje się stosując metody najprostsze i to one powinny być preferowane. Do metod tych zalicza się: wycięcie przetoki, rozcięcie i marsupializację.
Rozcięcie przetoki (fistulotomia)
Polega na nacięciu skóry i przedniej ściany przetoki, niekiedy połączone z wyłyżeczkowaniem wnętrza przetoki. Ranę po zabiegu pozostawia się otwartą i goi się ona zwykle w okresie 3-4 tygodni. Ten rodzaj leczenia wiąże się z możliwością wystąpienia nietrzymania stolca (w zależności od doświadczenia chirurga i lokalizacji przetoki) od 4,5% do 12,5% oraz z nawrotami (1,2% – 12,8%).
Wycięcie przetoki (fistulektomia)
Polega na wycięcia w całości całego kanału przetoki. Także w tym przypadku ranę pozostawia się otwartą do zagojenia w okresie kilku tygodni. Częstość występowania nietrzymania oceniana jest na 14,3%, a możliwość nawrotu 9,3%.
Marsupializacja
Jest bardzo podobna do rozcięcia przetoki, z tą różnicą, że brzegi rany i ściany przetoki są łączone szwami tak, aby rana pooperacyjna była mniejsza i mogła szybciej się zagoić. Nietrzymanie stolca może wystąpić u około 6% chorych, natomiast nawroty u około 4,5%.
Założenie setonu lub szwu wokół zwieraczy
Metoda Hippokratesa: metoda ta wskazana jest w przypadku wysokich przetok przezzwieraczowych oraz nadzwieraczowych. Czyli wtedy, gdy chirurg operujący, na podstawie transrektalnego USG lub badania MRI ocenia, że zastosowanie metod przedstawionych powyżej wiązałoby się z koniecznością przecięcia więcej niż 2/3 długości zwieracza zewnętrznego odbytu. Operacja polega na nacięciu skóry i anodermy oraz założeniu nitki lub elastycznego drenu, który jest później co 2 tygodnie zaciskany. Leczenie takie trwa zwykle 2-3 miesiące, a jego celem jest stopniowe przecinanie zwieracza zewnętrznego odbytu tak, aby tworząca się powoli blizna zapobiegała powstawaniu nietrzymania stolca. Ta metoda leczenia wiąże się z możliwością wystąpienia po leczeniu nietrzymania kału u około 12,5% chorych i nawrotu przetoki u 6,2%.
LIFT
Wysokie, międzyzwieraczowe przecięcie i podwiązanie kanału przetoki: jest jedną z najnowszych metod operacyjnych, po raz pierwszy opisaną w 2007 roku. Operacja ta stosowana jest do leczenia przetok przezzwieraczowych, czyli jest alternatywą dla uciążliwej dla chorych metody Hippokratesa. Zabieg polega na wypreparowaniu, podwiązaniu i przecięciu kanału przetoki w tzw. przestrzeni międzyzwieraczowej, czyli w tkankach pomiędzy zwieraczem wewnętrznym i zewnętrznym odbytu. Otwór zewnętrzny przetoki poszerza się i pozostawia do samoistnego zagojenia. Operacja ta nie powoduje uszkodzenia zwieraczy odbytu, a tym samym nietrzymania stolca, natomiast możliwość nawrotu, w zależności od ośrodka, wynosi od 4% do 25%.
Inne możliwości leczenia przetok odbytu
Jak można wywnioskować z powyższego opisu nie ma jednej, uniwersalnej metody leczenia przetok. Istnieje wiele metod alternatywnych, z których należy wymienić:
-
operacje z zakładaniem do kanału przetoki korka z materiału biologicznego, który powoduje zarośnięcie kanału przetoki;
-
klejenie kanału przetoki klejami tkankowymi
-
endoskopowe oczyszczenie i koagulację kanału przetoki- metoda ta polega na wprowadzeniu do przetoki przez otwór zewnętrzny kilkumilimetrowego endoskopu, „oczyszczeniu” wnętrza kanału przetoki szczoteczkami i zamknięcie go elektrokoagulacją ścian.
Wszystkie metody alternatywne pozostawiają zwieracze odbytu nienaruszone, nie są jednak szerzej stosowane, ponieważ liczba nawrotów po tego typu leczeniu może sięgać do 60%.
Podsumowując, należy podkreślić, że skuteczne i bezpieczne leczenie przetok odbytu wymaga precyzyjnego ustalenia przebiegu kanału przetoki przed operacją (na podstawie USG transrektalnego lub MRI) oraz na wyborze metody leczenia indywidualnie dobranej do każdego chorego.
