Pacjenci często zastanawiają się czy przed kolonoskopią warto wykonywać dodatkowe badania. Odpowiedź zależy w głównej mierze od tego, z jakiego powodu wykonywane jest badanie oraz czy lekarz kierujący zalecił wykonanie szerszej diagnostyki. W tym wpisie postaramy się przybliżyć wskazania do wykonania dodatkowych badań przed badaniem dolnego odcinka przewodu pokarmowego.
W artykule na temat dodatkowych badań przed kolonoskopią znajdziesz informacje o:
- Roli przygotowania do kolonoskopii
- Badaniu krwi przed kolonoskopią
- Badaniu kału przed kolonoskopią
- Badaniach laboratoryjnych przed kolonoskopią w profilaktyce raka jelita grubego
- Badaniu kolonoskopowym w znieczuleniu - czy potrzebne są dodatkowe badania przed zabiegiem?
- Czy na kolonoskopię trzeba mieć skierowanie?
Jeśli chcą Państwo umówić wizytę w Centrum Medycznym Melita Medical lub potrzebują Państwo jakiejkolwiek innej informacji np. na temat wyników badań laboratoryjnych, sposobu przygotowania do zaplanowanych zabiegów lub badań diagnostycznych, zachęcamy do kontaktu telefonicznego:
660 551 155 71 707 21 11 recepcja@melitamedical.pl
Rola przygotowania do kolonoskopii
Najważniejszym elementem przygotowania do kolonoskopii jest prawidłowa dieta przed planowanym badaniem oraz przyjmowanie preparatu do oczyszczenia jelita zgodnie z instrukcją z ulotki lub zgodnie ze specyficznymi wytycznymi otrzymanymi z miejsca wykonywania badania.
Powodem, dla którego wymaga się od pacjenta specjalnego przygotowania do badania, jest przede wszystkim konieczność całkowitego oczyszczenia jelita z zalegających resztek pokarmowych, by umożliwić skuteczne przeprowadzenie badania. Pozostałości pokarmu pokrywające śluzówkę uniemożliwiają jej prawidłową ocenę w badaniu oraz utrudniają pobranie wycinków do badania histopatologicznego, tym samym zmniejszają wartość diagnostyczną badania, czasem zupełnie uniemożliwiając jego przeprowadzenie.
Wspomniany wpis to odpowiedzieć na najlepsza odpowiedź na problemy pacjentów przygotowujących się do diagnostyki endoskopowej dolnego odcinka przewodu pokarmowego.
Dowiedz się więcej:
Sprawdź cenę i badanie kolonoskopii w znieczuleniu w Centrum Medycznym Melita Medical.
Jakie badania przed kolonoskopią?
Pacjenci często zastanawiają się czy umawiając się na badanie kolonoskopii powinni wykonywać dodatkowe badania. Odpowiedzią na to pytanie zwykle zajmuje się lekarz kierujący, który zleca pacjentowi kolonoskopię - to on wie najlepiej czy pacjent potrzebuje szerszej diagnostyki czy tylko profilaktycznego badania endoskopowego.
Jakie badania przed zabiegiem są niezbędne?
Najprostszą odpowiedzią na to pytanie jest stwierdzenie, że w praktyce nie ma uniwersalnej listy badań niezbędnych do wykonania przed kolonoskopią.
Gdy kolonoskopia jest przeprowadzana jako profilaktyka nowotworów jelita grubego, a pacjent jest zdrowy, nie ma potrzeby wykonywania dodatkowych badań laboratoryjnych czy obrazowych. W takiej sytuacji traktujemy kolonoskopię tak samo, jak np. kontrolne prześwietlenie płuc czy coroczne kontrolne badania krwi - przed nimi również nie ma konieczności wykonywania innych, dodatkowych badań.
W przypadku pacjentów, u których badanie wykonywane jest jako kolonoskopia diagnostyczna np. z powodu niepokojących dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, lekarz kierujący powinien szczegółowo wyjaśnić czy konieczne jest wykonywanie dodatkowych badań laboratoryjnych lub obrazowych. Pacjent najczęściej otrzymuje wytyczne dotyczące koniecznych do wykonania badań krwi i/lub kału, by, jeszcze zanim odbędzie się badanie endoskopowe, zweryfikować czy u podłoża problemów nie leży infekcja lub stan zapalny jelita.
Kolonoskopia terapeutyczna to zabieg wykonywany u pacjentów, u których stwierdzono zmiany wymagające interwencji, które można wyleczyć od wewnętrznej strony jelita. Podstawowe działania, jakie można podjąć podczas zabiegu za pomocą endoskopu to usuwanie dużych polipów (drobne polipy są zwykle usuwane w trakcie kolonoskopii profilaktycznych), hamowanie krwawień, a także poszerzanie zwężeń w obrębie jelita, by zapewnić prawidłową pracę przewodu pokarmowego. W każdym z tych wypadków pacjent jest już zwykle po etapie diagnostyki i wszystkie niezbędne badania znajdują się w jego historii choroby, więc, jeśli lekarz nie zaleci dodatkowych badań tuż przed kolonoskopią, nie ma potrzeby ich wykonywania na własną rękę.
Badania krwi przed kolonoskopią
Wśród najczęściej zalecanych badań krwi do wykonania przed kolonoskopią znajduje się morfologia krwi z rozmazem. Jest to uniwersalne badanie pozwalające sprawdzić m.in czy u pacjenta nie występuje anemia (charakterystyczna w wypadku krwawień z przewodu pokarmowego o różnym podłożu) oraz czy poziom białych krwinek oraz płytek krwi nie wskazuje na infekcję lub stan zapalny.
U pacjentów starszych i obciążonych chorobami przewlekłymi korzystne może być również oznaczenie stężenie potasu, sodu i glukozy, poziomu kreatyniny oraz prób wątrobowych. Nie są to badania niezbędne do wykonania przed endoskopią, jednak pozwalają sprawdzić czy pacjent nie ma poważnych zaburzeń elektrolitowych, a także zaburzeń pracy nerek i wątroby oraz cukrzycy.
Niezależnie od zaplanowanego badania endoskopowego, wspomniane badania laboratoryjne warto wykonywać co rok w ramach profilaktyki chorób cywilizacyjnych. Wczesne wychwycenie odchyleń w wynikach badań krwi pozwala na szybką reakcję i rozpoczęcie leczenia, zanim rozwijająca się choroba zacznie znacząco wpływać na samopoczucie i jakość życia.
Wyjątkową grupę pacjentów stanowią osoby, u których występują zaburzenia krzepnięcia krwi i przyjmujące leki przeciwzakrzepowe. W ich wypadku zaleca się oznaczenie współczynnika INR oraz ustalenie z lekarzem kierującym czy i kiedy należy odstawić przyjmowane leki przeciwkrzepliwe. Jest to szczególnie ważne, gdy w trakcie badania będą pobierane wycinki do analizy histopatologicznej oraz przy wszelkich endoskopiach terapeutycznych, gdzie pojawia się interwencja chirurgiczna, ponieważ zatamowanie krwawienia mogłoby być znacznie utrudnione, jeśli krzepliwość krwi jest nieprawidłowa.
Badania kału przed kolonoskopią
Najczęściej zlecanymi badaniami kału przed kolonoskopią diagnostyczną są przede wszystkim badania infekcyjne. Ich wykonanie pozwala w prosty sposób sprawdzić czy objawy, które zgłasza pacjent nie są wywołane infekcją przewodu pokarmowego. Niektórzy gastroenterolodzy zalecają również wykonanie oznaczenia kalprotektyny w kale, jeśli mają podejrzenie, że za dolegliwości mogą odpowiadać choroby zapalne jelit.
Część wspomnianych badań można z reguły wykonać od razu po wizycie u lekarza gastroenterologa. Profesjonalne placówki zajmujące się leczeniem chorób przewodu pokarmowego oferują zwykle szybkie testy kasetkowe wykrywające najczęstsze patogeny jelitowe. W Centrum Medycznym Melita Medical oznaczamy również na miejscu poziom kalprotektyny w kale, co pozwala znacząco przyspieszyć diagnostykę chorób zapalnych jelit, ponieważ wynik badania jest dostępny w ciągu 30 minut.
Umów się na konsultację ze specjalistą: Jak umówić się na wizytę?
Badania laboratoryjne przed kolonoskopią w profilaktyce raka jelita grubego
W profilaktyce raka jelita grubego olbrzymią rolę odgrywają badania przesiewowe. Ich niepomijalnym elementem jest profilaktyczne badanie kolonoskopowe wykonywane przynajmniej raz na 10 lat po 50 roku życia. Jak wspomniano powyżej, nie ma konieczności wykonywania dodatkowych badań laboratoryjnych tuż przed wykonaniem endoskopii, jednak mając na uwadze holistyczne podejście do zdrowia, zachęcamy naszych pacjentów do dbania o siebie w sposób kompleksowy i wykonania dwóch dodatkowych badań w terminie zbliżonym do kolonoskopii. Mowa dokładnie o wspomnianej już morfologii krwi z rozmazem oraz badania kału na krew utajoną. Oba badania będą dobrym uzupełnieniem informacji na temat stanu jelita grubego i pozwolą w porę wychwycić ewentualne krwawienia z przewodu pokarmowego oraz mogącą im towarzyszyć anemię.
Badanie kolonoskopowe w znieczuleniu - czy potrzebne są dodatkowe badania przed zabiegiem?
Co do zasady ani kolonoskopia profilaktyczna, ani diagnostyczna nie jest badaniem, które wymaga znieczulenia ogólnego. Najczęstszym typem znieczulenia, które stosuje się do tego rodzaju badań w warunkach ambulatoryjnych jest krótkotrwałe znieczulenie dożylne. Z perspektywy pacjenta podstawowa różnica między tymi dwoma rodzajami znieczuleń, to krótszy czas od podania leków znieczulających do opuszczenia placówki medycznej. Z perspektywy medycznej krótkotrwała analgosedacja, to mniejsze obciążenie dla organizmu pacjenta, brak konieczności intubacji na czas zabiegu, możliwość szybkiego wybudzenia pacjenta tuż po zakończeniu badania i brak konieczności wydłużania opieki medycznej po zakończeniu znieczulenia. Niezależnie od tego czy zastosowane zostanie znieczulenie ogólne czy krótkotrwałe znieczulenie dożylne, pacjent przesypia całe badanie i nie odczuwa bólu.
Ponieważ kolonoskopia w znieczuleniu ogólnym jest wykonywana jedynie w warunkach szpitalnych, przed badaniem pacjentowi zostaną wykonane niezbędne badania laboratoryjne. Natomiast przed ambulatoryjną kolonoskopią w krótkotrwałym znieczuleniu dożylnym nie ma konieczności wykonywania dodatkowych badań. Szczególnie ważne jest natomiast pozostanie na czczo przez 8h oraz powstrzymanie się od picia płynów przez 4h przed podaniem leków znieczulających, ponieważ nie można ich podać pacjentom z pełnym żołądkiem.
Przeciwwskazaniem do znieczulenia ogólnego mogą być poważne, niestabilne choroby układu oddechowego i krążenia, nieustabilizowana cukrzyca czy niewydolność wątroby i nerek. Dlatego w wypadku pacjentów chorych przewlekle ważne jest zadbanie o to, by przed badaniem pacjent regularnie przyjmował leki i udał się na wizytę kontrolną u lekarza specjalisty, jeśli podejrzewa, że pomimo leczenia, nie jest w stanie zapanować nad chorobą.
Wspomniane dolegliwości nie są bezwzględnym przeciwwskazaniem do znieczulenia, jednak zawsze należy zgłosić lekarzowi anestezjologowi wszystkie choroby towarzyszące i przyjmowane leki podczas rozmowy przed sedacją. Dzięki temu lekarz może dobrać odpowiedni rodzaj i dawki leków, a także przygotować się do badania w sposób, zapewniający pacjentowi najwyższy poziom bezpieczeństwa.
Ważną informacją dla kobiet może być fakt, że ciąża może być przeciwwskazaniem do podania części leków znieczulających. W sytuacji, gdy w ciąży niezbędne jest wykonanie badania endoskopowego, należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym ciążę oraz omówić możliwości znieczulenia z lekarzem anestezjologiem. Kobiety starające się o dziecko i nie stosują antykoncepcji powinny rozważyć wykonanie testu ciążowego przed poddaniem się badaniu ze znieczuleniem.
Czy na kolonoskopię trzeba mieć skierowanie?
W Polsce od wielu lat prowadzony jest program przesiewowych badań w kierunku raka jelita grubego finansowany przez NFZ. Dzięki niemu pacjenci w wieku między 50 a 65 lat mogą się zgłosić do dowolnej placówki realizującej ten program i wykonać bez skierowania profilaktyczną kolonoskopię, w ramach której pobierane są wycinki do badań histopatologicznych ze zmian wzbudzających niepokój onkologiczny oraz usuwane są małe polipy (do 15mm). Bezpłatne badanie mogą wykonać również pacjenci między 40 a 49 rokiem życia, jeśli wśród ich najbliższej rodziny wystąpił nowotwór jelita grubego.
Na kolonoskopię diagnostyczną lub terapeutyczną kieruje zwykle lekarz specjalista, jednak skierowanie może wystawić również lekarz rodzinny. W obu wspomnianych wypadkach, by przeprowadzić procedurę na NFZ, podczas rejestracji należy przedstawić skierowanie.
Pacjenci, którzy chcą przeprowadzić kolonoskopię prywatnie, mogą udać się do dowolnej placówki medycznej i umówić badanie bez skierowania, niezależnie od tego czy jest to badanie profilaktyczne czy diagnostyczne. W niektórych wypadkach lekarz przeprowadzający procedurę może wymagać, by pacjent zgłosił się na konsultację, by ustalić powód i cel badania przed jego wykonaniem. Dzięki takiemu spotkaniu lekarz ma możliwość skierowania pacjenta na dodatkowe badania laboratoryjne lub inne badania diagnostyczne (np. USG jamy brzusznej), które w znaczący sposób mogą skrócić czas do postawienia diagnozy i rozpoczęcia leczenia.
W Centrum Medycznym Melita Medical oferujemy naszym pacjentom prywatną diagnostykę endoskopową, zarówno z poprzedzającą ją konsultacją lekarską, jak i bez konieczności konsultacji. Nie wymagamy skierowań na badania, jednak nie oferujemy opieki we współpracy z NFZ.
Szczegółowy cennik usług:
Jeśli chcą Państwo umówić wizytę w Centrum Medycznym Melita Medical lub potrzebują Państwo jakiejkolwiek innej informacji np. na temat wyników badań laboratoryjnych, sposobu przygotowania do zaplanowanych zabiegów lub badań diagnostycznych, zachęcamy do kontaktu telefonicznego:
660 551 155 71 707 21 11 recepcja@melitamedical.pl
Autorka i weryfikacja merytoryczna
Dr n. o zdr. Olga Kijora-Jaroszewska – doktor nauk o zdrowiu oraz magister dietetyki Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Specjalizuje się w żywieniu w chorobach przewodu pokarmowego. W pracy z pacjentem stawia na holistyczne podejście i indywidualnie dopasowane rozwiązania żywieniowe.
